مقایسه‌ی ویژگی‌های انواع کاغذ مورد استفاده در تولید سند (از قاجار تاکنون)

یکی از مواد اولیۀ اساسی در تولید اسناد ملی، کاغذ است. توجه به ویژگی‌های استاندارد در کاغذی که بدین منظور استفاده می‌شود، بسیار مهم و حیاتی است؛ زیرا از میان اسناد تولید شده در سازمان‌هاست که اسناد آرشیوی به وجود می‌آیند. هرچند فناوری روز به سمت رقم شدن اسناد و تولید کمتر اسناد کاغذی پیش می‌رود، ولی ما همچنان شاهد تولید اسناد کاغذی در تمامی سازمان‌ها می‌باشیم؛ زیرا این اسناد نسبت به سایر انواع از اعتبار ویژه‌ای برخوردار هستند. به همین دلیل نیاز به استفاده از کاغذهای مناسب برای تولید اسناد، هنوز در سازمان‌ها از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این پژوهش، چندین نوع کاغذ، از دورۀ قاجار تاکنون و نمونه‌های کاغذ جدید که هم‌اکنون در بازارهای داخلی وجود دارد و طبعاً در تولید اسناد مورد استفاده قرار می‌گیرد، بررسی شده است. کاغذ PaperOne به عنوان کاغذ استاندارد در این مقاله در نظر گرفته شده است که ویژگی‌های آن با حدود قید شده در استاندارد ۹۷۰۶ ISO و ۵۶۳۳ ISIRI مطابقت دارد. پارامترهای مقایسه شده، برگرفته از استانداردهای ملی کاغذ است که می‌توان از آن جمله به اسیدیته دستگاهی، مقاومت کششی کاغذ، میزان عدد کاپا و باقیمانده قلیایی آن اشاره کرد. همچنین نوع الیاف نمونه‌های کاغذ شناسایی شده و با پارامترهای دیگر مطابقت داده شده است. بررسی نتایج آزمایش مربوط به ۱۱۴۲ نمونه کاغذ نشان می‌دهد، کاغذهای قدیمی مورد مطالعه در گروه اول مربوط به دورۀ قاجار و پهلوی اول، اکثراً دست‌ساز و از نوع الیاف کتان پارچه بوده و علی‌رغم قدمت بیشتر نسبت به سایر کاغذها از کیفیت بهتری برخوردار هستند. گروه دوم شامل انواع کاغذ ساخته شده از خمیرهای شیمیایی رنگ‌بری شده و نشده، نیمه‌شیمیایی رنگ‌بری شده و نشده و مکانیکی می‌باشد که این کاغذها در مقایسه با کاغذهای آرشیوی و کاغذهای گروه اول، از نظر میزان اسیدیته، نوع الیاف و مقاومت کششی و عدد کاپا دارای کیفیت پائینی هستند و حفظ و نگهداری آن‌ها مشکلات فراوانی را به همراه دارد. گروه سوم کاغذهای جدید مورد استفاده در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی و دارای الیافی از نوع خمیر شیمیایی و کتان پارچه می‌باشند. این کاغذها در مقایسه با کاغذهای آرشیوی از کیفیت نسبتاً خوبی برخوردار هستند. اگرچه برخی از ویژگی‌های کاغذهای این گروه نظیر نوع الیاف با خصوصیات کاغذهای آرشیوی مغایرت دارد اما در مجموع به دلیل وجود ذخیرۀ کربنات کلسیم زیاد و کاهش لیگنین به علت فرایند رنگ‌بری خمیر، دارای میزان اسیدیتۀ مناسب است.