متنی که بازخوانی آن در پی می‌آید، گزارشی است از فعالیت‌های یکی از میسیونرهای ایرلندی‌تبار به‌نام «مستر آلبر پروس» برای تأسیس مراکز آموزشی و تبشیری مسیحیان در ایران عهد ناصری با هدف تبلیغ و توسعۀ دین مسیح (مذهب پروتستان). این فعالیت‌ها از قرن‌ها پیش یکی از انگیزه‌های مبلغان و مبشران مسیحی بوده است که به‌صورت سازماندهی‌شده و با برنامه‌ریزی‌های حساب‌شده‌ای از سوی دولت‌های قدرتمند اروپایی همچون اسپانیا، پرتغال، انگلیس و… که وابستگی عمده به کلیساها داشتند و یا از طرف انجمن‌های تبلیغی که توسط گروه‌ها و افراد وابسته به کلیسا دایر می‌شد، به سرزمین‌های شرقی اعزام می‌شدند. در دورۀ قاجار به‌دلیل اقداماتی که تعدادی از این مبلغان در راستای نزدیکی به شاهان و درباریان صورت دادند و همچنین تحول در سیاست‌های جهانی و فعالیت‌های استعماری دول اروپایی که برخی الزامات را بر کشورهایی همچون ایران تحمیل می‌کرد و نیز تساهل برخی رجال این دوره، در برهه‌هایی آزادی‌هایی به برخی از مذاهب و آیین‌ها داده شد؛ مسیحیت یکی از آن‌ها بود. این امر سبب تشدید فعالیت‌های تبلیغی پیروان آیین مسیح در ایران شد که گزارش حاضر نمونه‌ای از این اقدامات را باز می‌نمایاند. این گزارش در جلد اول آلبوم شمارۀ ۵۵۲ از مجموعۀ آلبوم‌های بیوتات سلطنتی که به شمارۀ بازیابی ۲۹۵/۷۷۸۴ در فهرست اسناد سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسیده، موجود است. گزارش به‌خط شکستۀ نستعلیق تحریر یافته و تعداد ۳۶ صفحه از مجموع صفحات آلبوم مذکور را در بر می‌گیرد.
آرشیو ملی