همان‌طور که در منابع آمده است، شیخ‌الاسلام، بالاترین منصب دینی شیعی در دوره صفوی بودند که گرچه به خواست و فرمان شاه برگزیده می‌شدند، اما تمایل مردم هم در انتخاب آن‌ها مؤثر بود. در دوره‌های زندیه و قاجاریه هم لقب شیخ‌الاسلام به علمای بانفوذ تفویض می‌شد و آن‌ها نقش ویژه‌ای در رسیدگی به امور حسبیه، عزل و نصب قضات، حضور در مراسم و تشریفات گزینش سلطان و تاج‌گذاری، صدور اجازات و گواهی‌های علمی و مانند آن داشته‌اند. این مقاله سعی دارد با تکیه بر منابع، وظایف شیخ‌الاسلام‌ها را به عنوان مدیران ارشد دیوانی بهتر بشناساند و در کنار معرفی نقشِ مهرهای آنان و با تکیه بر اسناد به‌جامانده از این سلسله، روایت دیوان‌بیگی و فسایی را مورد نقد و بررسی قرار دهد و به بازشناسی بیشتر شیخ‌الاسلام‌های شیراز در دورۀ قاجار مبادرت کند.
آرشیو ملی