نقش فرهنگی و هنری نسخه‌های خطی اسلامی در گفت‌وگو و دیپلماسی فرهنگی در قاره آسیا با تأکید بر منطقه اکو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی، کارشناس پژوهش سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران و پژوهشگر نسخه های خطی و چاپ سنگی.
2 دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی، استادیار، عضو هیئت علمی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران؛
چکیده
فرهنگ ایجاد و انتقال ارزش‌های انسانی به نسل‌های بعدی و هنر یکی از زیباترین شیوه‌های بیان اندیشه و احساس بشر است که با همدیگر ممزوج شده‌اند. فرهنگ و هنر ظریف‌ترین، تأثیرگذارترین و بهترین کانال ارتباط بشری از ابتدا تا اکنون هستند که نقش مهمی در تعامل‌های بشری دارد. نسخه‌های خطی از جمله آثار هنری و فرهنگی هستند که از جنب‌های متعدد حائز اهمیت بوده و یکی از مهم‌ترین ابزارهای گفت‌وگو میان ادیان، ملت‌ها و انتقال و تبادل دانش بشری محسوب می‌شوند و این جایگاه روزبه‌روز تقویت، شکوفاتر و شناخته‌تر می‌شود. نسخه‌های خطی که خالق دست بشر است، علاوه‌بر جنبه تاریخی، نقش پررنگ، مهم و انکارناپذیری در رشد جوامع دارند و میراث و هویت فرهنگی هر ملتی در لابه‌لای برگ‌های آن نهفته است. در نسخه‌های خطی، هنرهای متعدد کاغذسازی، وراقی، صحافی و کتاب‌سازی، خوشنویسی، تشعیر، تذهیب، ترصیع، مینیاتور و تجلید هویداست، که زینت‌بخش کتابخانه‌ها و موزه‌هاست. تقریباً یک و نیم تا دو و نیم میلیون نسخه در چهارده کشور قاره آسیا نگهداری می‌شود که شش کشور آن عضو اکو هستند. نسخه‌های خطی مهمی در کتابخانه‌های کشورهای عضو اکو از جمله ازبکستان، ترکمنستان، ترکیه، پاکستان، تاجیکستان و آذربایجان وجود دارد. در دهکده جهانی که در عرصه بین‌الملل، فرهنگ و هنر دارای نقش و جایگاهی مهم و اساسی در روابط میان ملت‌ها و دولت‌هاست و برای دیپلماسی و ارتباط انسان‌ها، انواع اطلاعات معنوی، علمی، هنری، سیاسی و فرهنگی لازم است، نسخه‌های خطی می‌توانند به‌عنوان باارزش‌ترین و متنوع‌ترین محمل اطلاعاتی فرهنگی و هنری، نقش مؤثری در ارتباط و گفت‌وگوهای هنری و فرهنگی داشته باشند. به‌ویژه قرآن کریم، که کتاب گفت‌وگو و بحث است، راهگشایی برای گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها باشد.
کلیدواژه‌ها