مهاجرت و همزیستی قومیت‌ها در تهران دورۀ قاجار

بعد از اینکه در دورۀ قاجار تهران پایتخت ایران شد، این شهر در طول قرن نوزدهم با سرعت چشمگیری توسعه پیدا کرد. هرچند کتاب‌ها و مقاله‌هایی دربارۀ تهران دورۀ قاجار موجود است، اما کمتر تحقیقاتی از این میان دربارۀ ترکیب جمعیتی، اصلیت سکنه و اقلیت‌های قومی و مذهبی این شهر نوشته شده است. تا به حال، هیچ تحقیقی موفق نشده است که ترکیب سکنه یک شهر ایران را قبل از قرن بیستم بررسی کند. در این پژوهش آمارهای جمعیتی و ابنیه و ترکیب قومی و مذهبی سکنه براساس پایگاه‌داده‌ها بررسی می‌شود. از این میان، چهار آمار دربارۀ تهران دورۀ قاجار مدنظر قرار می‌گیرد: صورت عددخانه‌ها و سایر بناهای دارالخلافه طهران سال ۱۸۵۳ (برابر با ۱۲۶۹ ق.) و تعیین و ثبت محاط خندق شهر دارالخلافه سال ۱۸۹۹-۱۹۰۰ (برابر با ۱۳۱۷ ق.)، تشخیص نفوس دارالخلافه سال ۱۸۶۸ (برابر با ۱۲۸۵ ق.)، (نجم‌الدوله، ۱۳۵۳، ص ۳۴۹-۳۶۳؛ سعدوندیان و اتحادیه، ۱۳۶۸، ص ۳۴۳-۳۵۵؛ سعدوندیان، ۱۳۸۰، ص ۱۰۱-۱۱۴)، و کتابچۀ تعداد نفوس محلات دارالخلافه ۱۸۸۴.