نویسنده

• مصطفى نورى

دانشجوی دکترای تاریخ، کارشناس پژوهشکده اسناد، سازماناسناد و کتابخانه ملی

چکیده

با شکل‌گیری جمهوری انقلابی گیلان در بهار ۱۲۹۹ خورشیدی، بخشی از قوای گیلان به امید همراه کردن سران ناراضی و قوای نظامی در مازندران برای حمله به تهران رو به سوی آن صفحات نهادند. آنان هنگامی در مشهدسر پیاده شدند که کابینه وثوق‌الدوله سقوط کرده بود و کابینه مشیرالدوله روی کار آمد. با توجه به تغییر اوضاع در مرکز، پیش‌بینی قوای جنگل غلط از آب در آمد و آن ها نتوانستند اطمینان قوای نظامی را به دست بیاورند. مضاف بر آن پسران امیرمؤید که عمده‌ترین نیروی معترض حاضر در صحنه بود، با روی کار آمدن مشیرالدوله ترجیح دادند با دولت مرکزی کنار بیایند. از سوی دیگر، افراد استاروسلسکی فرمانده قوای قزاق، به بارفروش یورش بردند و در حالی که خبر شکست بخشی از نیروی جنگلِ اعزامی به بندرگز به سعد الله خان درویش فرمانده آنان رسید، او به مشهدسر عقب‌نشینی کرد. بروز اختلاف بین میرزا کوچک خان و قوای بلشویک در نهایت منجر به بازگشت سعدالله خان به گیلان شد. این مقاله بر آن است تا با استفاده از منابع و اسناد و همچنین با بررسی خاطرات و دست نوشته‌های منتشرنشده، این واقعه را موردِ بررسی و بازبینی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها

• قوای جنگل
• مازندران
• گیلان
• سعدالله خان
• میرز اکوچک خان