آرشیو ملی
تحلیلی جامعه شناختی بر نهضت جنگل بر مینای نظریات تغییر اجتماعی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار، عضو هیأت علمی پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی
چکیده
تاریخ معاصر ایران شاهد تحولات و جنبش هاى متعدد اجتماعى علیه دولت مرکزى و نیروهاى استعمارگر و مداخله گر خارجى بوده است. یکى از این جنبش هاى انقلابى و اجتماعى که مبارزات خود را با استبداد داخلى و استعمار خارجى در سال ١٢٩٤ ش. شروع کرد و به مدت هفت سال ادامه داد، نهضت جنگل بود. هدف این مقاله نه پرداختن به ادبیات است و نه بررسى فلسفه نهضت، بلکه هدف مطالعه و شناخت نهضت جنگل به عنوان پدیده اى اجتماعى در تاریخ معاصر ایران است. تحلیل شواهد تاریخى بر مبناى نظریة تغییرات اجتماعى نشان داد که جنبش جنگل تحت تأثیر نهضت مشروطه خواهى ایرانیان و تفکر اتحاد اسلام حرکت خود را آغاز کرده و در دوره میانى نهضت، خواهان ایجاد نظام جمهورى شورایى در ایران شد و با از دست دادن نیروهاى وفادار و روبه رو شدن با نیروهاى مخالف خود و همچنین افراطى گرى برخى همراهان و کاهش اتحاد و هیجان جمعى به پایان راه خود رسید. روش به کار گرفته شده در این مقاله روش تاریخى است. در ابتدا اطلاعات تاریخى لازم دربارة نهضت جنگل و رهبرى و نیروهاى نزدیک به رهبرى و فضاى اجتماعى حاکم بر آن جمع آورى و سپس داده هاى مناسب از منابع به صورت فیش هاى موضوعى استخراج و سازماندهى و منظم شده و در انتها فرضیه مطرح شده مورد بِررسى قرار مى گیرد.
)