آرشیو ملی
جایگاه سند در بازسازی تاریخ ایالاتِ فاقد تاریخ نگاری؛ مطالعه موردی کرمانشاهان دورة قاجار
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، کارشناس پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی
چکیده
اولویت بخشى و اولویت دهى به منابع تاریخ نگارانه یکى از گرایش هاى عام در مطالعات تاریخى ماست. این رویکرد ارجحیتِ منابع کتابخانه اى بر دیگر سرچشمه هاى تاریخى را همچون یک اصل مسلم معرفت شناختى قلمداد م ىکند و دیگر سرچشمه ها و منابع استخراج حقیقت تاریخى را در حاشیة تتبع و تحقیق تاریخى قرار مى دهد. اما نقص و آسیب چنین رویکردى در شرایط فقدان، کمبود یا محدودیت منابع تاریخ نگارانه به وضوح پیداست. در این شرایط بازسازى امر تاریخى با اتکا به متون تاریخ نگارانه بسیار دشوار مى نماید و چه بسا غیر ممکن. اما در مواجهه با چنین وضعى چه باید کرد؟ نمونة موردى این به خوبى نشان مى دهد که مناسب ترین « کرمانشاهان دورة قاجار » مقاله یعنى مواجهه با خلاء و فقدان منابع تاریخ نگارانه بهره گیرى از اسناد و منابع آرشیوى است. کرمانشاهان دورة قاجار فاقد هر گونه سنت تاریخ نویسى محلى بود و در تاریخ های عمومی و محلی ولایات هم جوار نیز فقط اشار ههاىِ گذرایى به آن شده بود. در شرایط مذکور، منابع سندى مهم ترین و مناسب ترین جایگزین براى پژوهش پیرامون کرمانشاهان دورة قاجار است. نقش و جایگاه اسناد در بازسازی تاریخ مناطق فاقد تاریخ نگاری ابهام این پژوهش است که در این پژوهش سعى شده با روشى توصیفى- تحلیلى مورد اِرزیابى قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
)