نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• پریسا عسگری

کارشناس ارشد تاریخ، کارشناس گروه وب سایت، سازمان اسناد و کتابخانه ملی

چکیده

مقوله فرهنگ و آموزش، از جمله مهم‌ترین مسائل مؤثر بر رشد و توسعه در جوامع انسانی است. هر جزئی از فرهنگ یک متغیر است که از عوامل بیرونی و درونی جامعه متأثر خواهد بود و به همین دلیل در حال تحول و گذر است. تغییر و تحولاتی که در جوامع رخ می‌دهد، مانند ایجاد مؤسسات فرهنگی و تمدنی، از مقوله فرهنگ مردم و مسئولان و شخصیت‌های آن جوامع نشأت می‌گیرد. به عبارت دیگر، دست‌یابی به توسعه جامعه، ایجاد زمینه برای تمدن‌سازی مطلوب، از دیگر تأثیرات تغییر و تحولات فرهنگی در جامعه به شمار می‌آید. ایرانیان در طول تاریخ کهن خود به عنوان ملتی متمدن و بافرهنگ و صاحب ادب و هنر شناخته شده‌اند و دارای پیشینه فرهنگی و تمدنی عظیم و برجسته‌ای هستند. دوره قاجاریه و پهلوی اول، شاهد رویکرد جدید نسبت به فرهنگ و دانش در سیر تحولات اجتماعی ایران بود. با شناخت ویژگی‌های فرهنگی این دیار می‌توان گامی اساسی در راستای شناخت بهتر فرهنگ و تمدن و توسعه روزافزون آن، برداشت. این مقاله می‌کوشد تا وضعیت پایگاه‌های علمی، آموزشی، چاپخانه، ترجمه و تألیف، روزنامه و… را که از جمله عوامل فرهنگی است در عهد قاجاریه و پهلوی اول مورد ارزیابی قرار دهد تا از این رهگذر بتواند به تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم این عوامل بر تأسیس و رشد کتابخانه ملی ایران بپردازد.