نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• لیلا مرادعلیان

کارشنا س ارشد تاریخ. کارشناس اداره کل خدمات آرشیوی.

چکیده

این پژوهش می‌کوشد نهاد وقف و کارکرد آن را در دورهٔ سلطنت ناصرالدین‌شاه در ایران بررسی کند. وقف از کارهای پسندیده و نیکویی است که از دیرباز و پس از ظهور اسلام در جوامع بشری متداول بوده است. تاریخ اوقاف در ایران پر از وقایع و اتفاقاتی است که نشان می‌دهد چگونه سنت وقف به‌صورت یک نظام اجتماعی و تشکیلاتی تداوم و گسترش یافت. این نظام ایفاگر نقش‌ها و وظایف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی بوده و از مظاهر پیشرفت و گسترش رفاه عمومی جامعه به‌شمار می‌آمد. در این پژوهش با روش تحقیق تاریخی مبتنی بر توصیف و تحلیل، سعی شده به این سؤال اصلی پاسخ داده شود که نهاد وقف، کارکردها و مصارف آن در عصر قاجار، به‌خصوص در دورهٔ ناصری چگونه بوده است؟ بررسی 66 سند و وقف‌نامه‌ دورهٔ قاجار که از آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی استخراج شده‌اند، نشانگر آن است که نزدیک به 65درصد این اسناد و وقف‌نامه‌ها مربوط به دورهٔ ناصری و با مضامین مذهبی است.

کلیدواژه‌ها

• وقف
• عام‌المنفعه
• قاجار
• ناصرالدین‌شاه
• اسناد