نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• امین محمدی

پژوهشگر پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران

چکیده

در دورۀ قاجار، بیوتات سلطنتی مشتمل بر بخش‌هایی مانند صندوق‌خانه، عکاس‌خانه، اسلحه‌خانه، آبدارخانه، شربت‌خانه، فراش‌خانه و کشیک‌خانه وظیفۀ خدمت‌رسانی و تأمین نیازهای شاهان قاجار را برعهده داشت. هر یک از این بخش‌ها برای رفع یکی از نیازهای شاهان قاجار تأسیس شده بود و مضاف بر این، هر کدام تجلی شکوه و عظمت پادشاهی نیز بودند. عکاس‌خانۀ مبارکه وظیفه عکاسی برای شاه را بر عهده داشت و از طرفی انواع مختلف دوربین و ملزومات عکاسی در آن نگهداری می‌شد. اسلحه‌خانۀ مبارکه سلاح‌های نفیس و گرانبهای شاهان را نگهداری می‌کرد. صندوق‌خانۀ مبارکه وظیفۀ تأمین خلعت‌های سلطنتی را بر عهده داشت و شمار زیادی اشیاء سلطنتی و جواهرات در آن نگهداری می‌شد. در اسناد مالی سال 1318 قمری، همزمان با سلطنت مظفرالدین‌شاه قاجار، از گاودارخانه به عنوان یکی از بخش‌های بیوتات سلطنتی نام برده شده است، در حالی که در سایر منابع نامی از آن نیست. در این مقاله تلاش خواهیم کرد با تحلیل و بررسی اسناد مالی به این سوال پاسخ دهیم که گاودارخانۀ مبارکه در دورۀ قاجار با چه هدفی تأسیس شد و چه کارکردی داشت؟
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد گاودارخانۀ مبارکه حدوداً در سال 1318 قمری همزمان با سلطنت مظفرالدین‌شاه به منظور نگهداری گاوهای سلطنتی و تهیۀ کره فرنگی برای صبحانۀ شاه قاجار تأسیس و پس از مرگ شاه (1324 ق) منحل شد.

کلیدواژه‌ها

• گاودارخانۀ سلطنتی
• مظفرالدین‌شاه
• دورۀ قاجار
• اسناد مالی
• بیوتات سلطنتی

عنوان مقاله [English]

"Breakfast for the King: The Establishment of the Royal Dairy Farm in the Qajar Era"

نویسنده [English]

• AMIN MOHAMMADI

**Researcher at the Document Research Institute, National Library and Archives of Iran.**

چکیده [English]

During the Qajar era, the **Royal Household Departments (Bayūtāt-e Saltanatī)** comprised various sections such as the **Treasury, Photography House, Armory, Water Service, Sherbet House, Attendants' Hall, and Guards' Quarters**, all of which were responsible for serving and fulfilling the needs of the Qajar kings. Each of these sections was established to address a specific royal necessity and, at the same time, symbolized the grandeur and majesty of the monarchy.

The **Royal Photography House (ʿAkkāskhāna-ye Mobāraka)** was responsible for photographing the king and storing various cameras and photography equipment. The **Royal Armory (Aslaḥakhāna-ye Mobāraka)** housed the exquisite and valuable weapons of the kings. The **Royal Treasury (Ṣandūqkhāna-ye Mobāraka)** provided royal garments and stored numerous royal artifacts and jewels.

In the **financial records of 1318 AH (1900 AD),** during the reign of **Mozaffar al-Din Shah Qajar**, a **Royal Dairy Farm (Gāv-dārkhāna-ye Mobāraka)** was mentioned as one of the departments of the royal household. However, no reference to it can be found in other sources.

This article seeks to analyze and examine financial documents to answer the question: **For what purpose was the Royal Dairy Farm established during the Qajar period, and what was its function?**

The research findings indicate that the **Royal Dairy Farm** was established around **1318 AH (1900 AD)**, during the reign of **Mozaffar al-Din Shah Qajar**, to **house royal cattle and produce European-style butter for the king's breakfast**. Following the king’s death in **1324 AH (1906 AD)**, the farm was dissolved.

کلیدواژه‌ها [English]

• The Royal Dairy Farm
• Mozaffar al-Din Shah
• Qajar Era
• Financial Records
• Royal Household Departments