سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Archives and the Challenge of Information Susainability;(Gholamreza Azizi)سخن نخست: آرشیو و چالش پایداری اطلاعات (غلامرضا عزیزی)562994FAJournal Article20230216به درستی مشخص نیست آیا مدیران سازمانها، نهادها، موسسات و دستگاههای دولتی و وابسته به دولت، در وضعیت کنونی جامعه و چالشهای روبهرویشان، نگاهی به مسائل آرشیوی دارند؟ برای مثال آیا همه دولتمردان ما میدانند که آرشیو ملی ایران کجاست و چه نقشی در زندگی ملی برعهده دارد؟ اگر آرشیو را به عنوان یک نهاد فرهنگی و بنابراین عضوی از جامعه فرض کنیم (که هست)، آنگاه باید بپذیریم که آرشیو باید همگام و همسو و متناسب با تحولات جامعه، برای پاسخگویی به مخاطبان امروز و فردا، پیش رود، بهروز شود و توسعه یابد.https://naq.nlai.ir/article_2994_2b27568382860e295e393db9831392f5.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Designing the Title of the Record Based on the Archival Standard of DACS; (Anahita Nazari)طراحی عنوان سند بر اساس استاندارد آرشیوی داکس (آناهیتا نظری)8222995FAJournal Article20230216عنوان، یکی از عناصر فرعی ناحیۀ شرح هویت و عنصری ضروری در توصیف منابع آرشیوی است که با ارائۀ اطلاعاتی به کاربران در شناسایی واحد توصیفشده کمک میکند. شیوۀ عنواننویسی اسناد با هدف پیشگیری از اعمال سلایق مختلف و ایجاد یکپارچگی و یکدستی در سامانههای دادههای توصیفی، مستلزم اصول، قواعد و چارچوبی است که در این پژوهش به آن پرداخته شده است. اساس شیوهنامۀ حاضر استاندارد توصیف آرشیو (داکس) است که با ارائۀ الزامات طراحی عناوین منابع در دست توصیف، چارچوبی هماهنگ و قاعدهمند تبیین میکند. مطابق این استاندارد عنوان «طراحیشده» دارای سه جزء و شامل بخش نام (اشخاص، خانوادهها و تنالگانها)، بخش ماهیت (نوع و شکل اسناد) و بخش موضوع واحد توصیف (عملکرد، فعالیت، تراکنش، موضوع، افراد یا سازمانها) است که در ترکیب با یکدیگر شکل میگیرد. بهمنظور درک بیشتر کاربرد دستورالعملها، برخی از مثالهای اصلی و جداول تکمیلی متناسب با اسناد موجود در کشور نیز ارائه شده است.https://naq.nlai.ir/article_2995_9507928d373a86d27f1356d54238ebd6.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Examining Extension contracts in e-commerce; (Majid Alvand and Dr. Batool Ahani)بررسی قراردادهای الحاقی در تجارت الکترونیکی (مجید الوند و دکتر بتول آهنی)24462996FAJournal Article20230216با پیشرفت فنّاوری و ابداع اینترنت و شکلگیری فرایند جدیدی از خرید، فروش و یا تبادل کالا، خدمات و اطلاعات از طریق شبکههای رایانهای و اینترنتی که بخشی از تجارت الکترونیکی است باعث شد مصرفکنندگان کالا و خدمات پذیرفتن شروط الحاقی را در فضای دیگری نیز تجربه کنند. اگر پیش از این افراد مجبور به قبول این شرایط برای دریافت کالا و خدمات انحصاری مانند انشعاب آب و برق و قراردادهای بیمه میشدند این بار این فروشندگان کالا و خدمات بودند که در وبگاهها مشتری را مجبور به قبول این شرایط میساختند که عمدتاً غیرعادلانه بود. لذا با توجه به موارد فوق در این مقاله به بررسی قراردادهای الحاقی در تجارت الکترونیکی پرداخته میشود. اینکه با توجه به انواع قراردادهای الحاقی کدامیک از روشها موردِاستفاده فروشندگان و ارائهکنندگان کالا و خدمات قرار میگیرد و در روش یادشده تا چه حد سیاستهای اتخاذشده همگام با حمایت از حقوق مصرفکننده میباشد از موارد مهم مطرحشده در این مقاله است که بهصورت موردی در دو وبگاه معروف فروش کالا و خدمات، یعنی وبگاه آمازون و دیجیکالا موردِبررسی قرار میگیرند و در پایان با توجه به مطالب ارائهشده، پیشنهاداتی برای حفظ حقوق مصرفکننده ارائه میشود.https://naq.nlai.ir/article_2996_e6bbbe8b0e2d4c34bfe2afa4d6b7b348.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Views and Positions of the Effective Levels of the Qajar Society on Road Development; (Dr. Mehdi Vazini Afzal)دیدگاهها و مواضع طبقات تأثیرگذار جامعه قاجار در توسعه راهسازی( دکتر مهدی وزینیافضل)48912997FAJournal Article20230216ورود به مبحث مدرنیته و دیدگاه هریک از اقشار اجتماعی نسبت به آن، یک از چالشهای جوامع سنتی بهخصوص ایران دوره قاجار بود. راه و راهسازی یکی از شاخصهای همین مدرنیته تلقی میشد و مواضع نسبت به انجام آن، بسیار ناهمگون و متضاد بود. از آنجایی که بحث راهسازی در ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی و مذهبی با گروههای مختلف اجتماعی سروکار داشت، تفکرات و اقدامات مثبت و منفی این گروهها در قبال صنعت راهسازی از اهمیت برخوردار بود. بعضی از این قشرها برای ساخت راه در ایران علاقه نشان میدادند و برخی دیگر با ارائه دلایلی، آن را بهنفع جامعه ایران نمیدانستند. در حقیقت منافع هر گروه اجتماعی، مشخص میکرد در یک منطقه راه ساخته شود یا نه. در بسیاری از موارد، نهتنها این گروههای اجتماعی با یکدیگر بر سر یک طرح راهسازی توافق نداشتند، بلکه در تضاد یکدیگر نیز بودند. در این مقاله، با توجه به نقش این گروههای اجتماعی، قصد بر آن است تا اقدامات و سیاستهای این گروه تأثیرگذاری هر یک از این قشرها در ساخت راه تحلیل شود. نتایج تحقیق نشان میدهد بیشترین گروه مخالف راهسازی، سیاستمداران سنتی بودند که وجود راه را عاملی بر نفوذ نظامی قدرتهای خارجی میدانستند و بیشترین گروه موافق را اصلاحگرایانی تشکیل میدادند که ساخت راه را سرآغاز توسعه و حرکت بهسوی مدرنیته تلقی میکردند. در این بین بخش بزرگی از روحانیت، با ساخت راه موافق بودند زیرا آن را ابزاری برای توسعه و صدور تفکرات شیعی به نقاط دیگر جهان اسلام میدانستند.https://naq.nlai.ir/article_2997_eb0237856ed48f0ef2c7e356181e1227.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Considering the Hisorical Map of “Jahanbin” at the Yerevan Museum of Art and the name of the “Persian Gulf”; (Majid Karimi)نگاهی به نقشه تاریخی «جهانبین» در موزه ماتناداران ایروان و نام «خلیجفارس» در آن (مجید کریمی)921052998FAJournal Article20230216در موزه اسناد تاریخی ماتناداران ایروان ارمنستان نقشه چاپی با ارزشی بهنام «نقشه جهان» وجود دارد. اشاره به نام خلیجفارس در این نقشه که نخستین نقشه چاپی به زبان ارمنی جهان است سند مهمی در انکارناپذیربودن نام خلیجفارس است. از سوی دیگر چاپ کلمه غیرارمنی یعنی «جهانبین» در پایین نقشه از جمله ویژگیهای دیگر و راز ناگشوده این اثر است. همچنین اطلاعات بسیار ارزشمند دیگری از بررسی این نقشه بهدست میآید که در این مقاله به آن پرداخته خواهد شد.https://naq.nlai.ir/article_2998_5d908b7ad38fff39ee324d66637109aa.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220The Place and Importance of Image Records in the Local Hisory of Khorasan and Mashhad City during the Qajar Period (Relying on the Photos by Abdullah Qajar); (Mehdi Hesami)جایگاه و اهمیت اسناد تصویری در تاریخمحلی خراسان و شهر مشهد در دوره قاجار: با تکیه بر عکسهای عبدالله قاجار (مهدی حسامی)1061312999FAJournal Article20230216اسناد تصویری (عکسها) و توضیحات نوشتهشده عکاسان بر حاشیه و پیرامون عکسهای دوره قاجار، یکی از منابع و اسناد ارزشمند در اطلاعرسانی و تاریخنگاری محلی خراسان و مخصوصاً شهر مشهد در دو قرن اخیر بهشمار میرود و هر نوع مطالعه و اظهار نظر در رابطه با خراسان و شهر مشهد بدون توجه به اسناد تصویری سودمند نبوده و از اعتبار و جایگاه بالایی برخوردار نخواهد بود. این وجه از اسناد با توجه به خصوصیات ذاتی خود که هم حس زیبایی را در وجود خود دارا میباشد و هم هنر لحظهها را، باعث شده است با وجود تغییرات عمده در شکل ظاهری و فیزیکی بههیچوجه حس تازگی و جذابیت خود را از دست نداده، بلکه بر ارزش و نفاست آن افزوده شود. در میان اسناد مکتوب و غیرمکتوب فقط عکسها از این خصوصیات برخوردارند. بهطوریکه در بعضی موارد یک قطعه عکس میتواند بهعنوان یک سند تاریخ گویای یک ملت و یا یک قوم باشد و تمام خصوصیات فردی و اجتماعی آنها را از جمله اعتقادات، فرهنگ، آداب و رسوم وحتی انواع تفریحات و سرگرمیها و نظایر آن را بهراحتی بازگو کند. ما در این مقاله با معرفی تعدادی از عکسهای دوره قاجار به شناسایی تاریخ محلی خراسان و شهر مشهد در دوره قاجار خواهیم پرداخت.https://naq.nlai.ir/article_2999_c6e230c9456902a6843f2b9f78bfc195.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Risk Management; (Alice Cannon, Translated to Persian by: Shahnaz Bohloli)مدیریت خطر (آلیس کنون؛ ترجمه: شهناز بهلولی)1321693000FAJournal Article20230216مدیریت خطر بخشی از برنامهریزی طرح بحران و یا بازبینی نحوه ذخیرهسازی مجموعهها است و امری ضروری برای اتخاذ تصمیمات درست در آرشیو است. علاوهبرآن، روش رسمی برای جمعآوری اطلاعات دربارۀ یک مجموعه و همچنین روشی برای شناسایی خطرات موجود است و آنها را بر اساس احتمال وقوع و میزان آسیبرسانی اولویتبندی کرده و سپس با استفاده از اطلاعات موجود تصمیم میگیرد که چه اقداماتی به افزایش ماندگاری مجموعهها کمک میکند. این کار باعث میشود که سازمان بتواند خطرات موجود را مدیریت کند و فقط به انتظار ننشیند تا پس از بروز یک حادثه، تدبیری بیندیشد در واقع حفاظت پیشگیرانه با مدیریت خطر ارتباط کامل دارد. این مقاله بررسی میکند که چرا مدیریت خطر در سازمانهای میراثفرهنگی اهمیت دارد و طرح کلی فرایند آن را بهصورت مرحلهبهمرحله نشان میدهد.https://naq.nlai.ir/article_3000_ddc174dc5649d83c451e15d2a0811fae.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220The Typology of Qajar Exquisite Covers in Golesan Palace; (Dr. Mosafa Rosami)گونهشناسی جلدهای نفیس قاجاری کاخ گلستان (دکتر مصطفی رستمی)1701953001FAJournal Article20230216کتابی که با تجلید نفیس و مزین به نقشهای بدیع گلها و پرندگان، صورتهای آدمیان و جانوران باشد، ضمن تشویق بیشتر خواننده در خواندن و مطالعۀ کتاب، روح آدمی را به آرامش و نشاط دعوت میکند. اینها ویژگیهایی است که در جلدهای قاجاری به نیکویی مشاهده میشود. تعداد قابلِتوجهی از جلدهای نفیس قاجاری با همۀ جذابیتهای یادشده در گنجینۀ کاخ گلستان محفوظ است. از میان آنها چند جلد نفیس قرآنکریم، شاهنامه فردوسی و مثنوی مولوی و دیگر جلدهای کتاب های دینی و ادبی است که چنان با جلال و شکوه از هنرهای تذهیب عالی و نقشهای ظریف گل و بته و برگ و مرغ الهام گرفته که نمونههای خیرهکنندۀ آنها حاکی از مهارت و عشق سرشار هنرمندان این دوره است. این پژوهش -که به روش توصیفی انجام شد- میکوشد تا با بررسی و تطبیق جلدهای نایاب قاجاری موجود در کاخ گلستان، گونههای مختلف جلدهای نایاب قاجاری موجود در کاخ گلستان از حیث فنون ساخت و نقوش و آرایههای بهکاررفته –بهویژه جلدهای روغنی که در این عصر مرحلۀ اوج خود را طی کرده است- را موردِتحلیل و طبقهبندی علمی قرار دهد. نتیجه پژوهش نشان میدهد که جلدهای نفیس قاجاری موجود در کاخ گلستان به دو دستۀ اصلی: جلدهای چرمی سوخت و معرق و جلدهای روغنی -که خود به نه گونۀ متنوع ترنجی، گلوبرگی، گل و بتهای، اسلیمی و ختائی، خوشهانگوری، گلزنبقی، صورتدار، کتیبهدار و مرغش تقسیمبندیشده- و هریک از آنها به لحاظ فنون ساخت و نقوش و آرایهها، گویای تداوم برخی نقوش موردِاستفاده در زمان تیموریان و بدعتهای جذاب و پرتجمل دوران شکوفائی هنر صفوی است.https://naq.nlai.ir/article_3001_c90d1d9d3c9244591228fdf7815606c3.pdfسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران- پژوهشکده اسنادآرشیو ملی2423-62174420190220Conceptualism of Perception and Visual Communication with the Approach of Gesalt Psychology and Structural Form Analysis of Decorative Elements with Writing Elements in an Illusrated Quran belonging to Qajar Period with the Regiser number of 3089 Reserved in Central Library of Tabriz; (Farnoosh Shemili, Fatemeh Ghafouri Fard, and Hasaali Fereidouni)مفهومشناسی ادراک و ارتباط بصری با رویکرد به روانشناسی گشتالت و ساختارشناسی فرمی عناصر تزئینی با عناصر نوشتاری در قرآن مُذّهب قاجاری به شماره ثبت 3089 محفوظ در کتابخانه مرکزی تبریز (فرنوش شمیلی، فاطمه غفوریفر و حسنعلی فریدونی)1962163002FAJournal Article20230216هنرهای صناعی در دوره قاجار واجد مؤلفههای متمایز از دورههای پیشین خود هستند که یکی از این هنرها، هنر کتابآرایی است؛ نسخخطی و چاپی گوناگونی در این عصر مصور شده که نسخ قرآنی از وجوه متمایزتری برخوردار هستند. هنرمندان این عصر بهصورت ویژه عناصر تزئینی و نوشتاری در کتاب مقدس را سازماندهی کردهاند که ارتباط بصری منحصربهفردی بین ساختار فرمی عناصر مذکور میتوان ادراک کرد؛ لذا نسخۀ مُذّهب قرآنی 3089 قاجاری کتابخانه مرکزی تبریز را میتوان یکی از نمونههای برجسته در حوزۀ ارتباطات و ادراکات بصری دانست که از این خصیصه بهخوبی بهره برده است. ازاینرو پژوهش حاضر با هدف معرفی نسخۀ 3089 قاجاری کتابخانۀ مذکور، ضمن ساختار شناسانۀ فرمی بین عناصر نامبرده، به تشریح مفهومشناسی، ارتباط و ادراکات بصری حاصل از روابط بین عناصر ذکرشده میپردازد. بدینسبب سؤالات اساسی از این قرار است: عناصرتزئینی-نوشتاری در قرآن مُذّهب 3089 با چه ساختار فرمی سازماندهی شده است؟ چه ارتباط بصری بین عناصر مذکور قابلِادراک است و واجد چه نوع کیفیت بصری است؟ روش توصیفی-تحلیلی برای پژوهش حاضر منتخب شد که بهصورت میدانی و با استفاده از منابع کتابخانهای اطلاعات تصویری و نظری گردآوری شد. برآیند پژوهش نشان داد: در بخشهای سرلوح، سرسوره، نشان آیات عناصر تزئینی همچون نقوش اسلیمی، ختایی و هندسی با ترکیببندیهایی مجزا و عنصر نوشتاری نسخ و توقیع آراسته شدهاند که ارتباطات بصری فشردهای بهصورت قانون عنصر متصل، سرنوشت مشترک، تقارن و شباهت و تداوم بین عناصر نوشتاری و تزئینی قابلِمشاهده است.https://naq.nlai.ir/article_3002_041c57396d73c7d6cf64822f1f9b96a7.pdf